تصویر ایران در اندیشکدههای آمریکا و پیامد آن برای دیپلماسی فرهنگی در زمینه جنگ رمضان
یک یادداشت سیاستی، با هدف بررسی بازنمایی ایران در اندیشکدههای آمریکایی و الزامات تقویت دیپلماسی فرهنگی در فضای نخبگانی بینالمللی توسط رئیس گروه افکارسنجی و ویژند ملی مرکز بررسیهای راهبردی روابط فرهنگی منتشر شد.
به گزارش مرکز بررسیهای راهبردی روابط فرهنگی، لیلا مروتی رئیس گروه افکارسنجی و ویژند ملی مرکز بررسیهای راهبردی روابط فرهنگی، یادداشت سیاستی را با عنوان «تصویر ایران در اندیشکدههای آمریکا و پیامد آن برای دیپلماسی فرهنگی در زمینه جنگ رمضان» به رشته تحریر درآورده است.
خلاصهای از این یادداشت را میخوانید.
این یادداشت با هدف بررسی نحوۀ بازنمایی ایران در اندیشکدههای آمریکایی و تأثیر این بازنمایی بر سیاستگذاری و دیپلماسی فرهنگی تدوین شده است.
در این چارچوب، اندیشکدهها صرفاً مراکز پژوهشی تلقی نمیشوند، بلکه بهعنوان نهادهایی اثرگذار در تولید دانش سیاستی، اولویتبندی مسائل و شکلدهی به ادراک نخبگان و تصمیمگیران نقشآفرینی میکنند. بر اساس گزارش رصدی مورد استفاده در این یادداشت، مجموعهای از اندیشکدههای آمریکایی شامل هریتیج، هادسون، بنیاد دفاع از دموکراسیها، رند، مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، مرکز مطالعات امنیت ملی و آیندهنگری آمریکا، گروه بینالمللی بحران و برخی دیگر مورد بررسی قرار گرفتهاند.
یافتههای این رصد نشان میدهد که ایران در اغلب این مراکز بیشتر در چارچوب موضوعات امنیتی و بحرانهای منطقهای مورد توجه قرار میگیرد و کمتر به ظرفیتهای تمدنی، اجتماعی و نقشآفرینی سازندۀ آن پرداخته میشود.
بررسی جریانهای فکری اندیشکدههای آمریکایی نشان میدهد که میان آنها تفاوتهایی در نوع مواجهه با مسائل منطقهای و نحوۀ تحلیل تحولات مربوط به ایران وجود دارد. برخی اندیشکدهها با رویکردی مبتنی بر فشار و موازنه قدرت به مسائل نگاه میکنند و برخی دیگر بیشتر بر مدیریت بحران، کنترل تنشها و محاسبات هزینه ـ فایده تمرکز دارند.
در این میان، اندیشکدههایی مانند رند و مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی ضمن حفظ نگاه امنیتی، بر تحلیل سناریوها، ارزیابی پیامدها و جلوگیری از خطاهای محاسباتی تأکید میکنند.
همچنین مرکز مطالعات امنیت ملی و آیندهنگری آمریکا توجه ویژهای به مدیریت پیامدهای درگیریها، حفظ انسجام ائتلافها و کنترل روند تحولات دارد. گروه بینالمللی بحران نیز عمدتاً بر گفتوگو، میانجیگری و مدیریت بحران متمرکز است و تلاش میکند راهکارهایی برای کاهش تنش و جلوگیری از گسترش بحران ارائه دهد.
یافتههای رصد انجامشده نشان میدهد که تصویر ایران در اندیشکدههای آمریکایی عمدتاً از منظر مسائل امنیتی، منطقهای و ژئوپلیتیکی شکل میگیرد. در این چارچوب، موضوعاتی مانند امنیت منطقه، تحولات راهبردی، برنامه هستهای، مسائل انرژی، امنیت دریایی و موازنه قدرت در مرکز توجه قرار دارند.
این رویکرد سبب شده است که بسیاری از تحلیلها و ارزیابیها پیرامون ایران بر پایه ملاحظات امنیتی و راهبردی شکل گیرد و سایر ابعاد مرتبط با ظرفیتهای اجتماعی، فرهنگی و تمدنی کشور کمتر مورد توجه قرار گیرد.
همچنین در بسیاری از روایتها، تحولات مربوط به ایران در قالب مدیریت بحران، کنترل تنش و بررسی پیامدهای منطقهای تحلیل میشود و این امر بر ادراک نخبگانی و سیاستی تأثیرگذار است.
در بخش دیگری از یادداشت تأکید شده است که این نوع بازنمایی، برای دیپلماسی فرهنگی ایران چالشهایی ایجاد میکند؛ زیرا در فضای نخبگانی و سیاستپژوهی، روایتهای فرهنگی زمانی اثرگذاری بیشتری خواهند داشت که بتوانند با ادبیات سیاستی و موضوعات مورد توجه اندیشکدهها ارتباط برقرار کنند.
بر همین اساس، پیشنهاد شده است که نهادهای مسئول دیپلماسی عمومی و فرهنگی کشور، ظرفیتهای هویتی، فرهنگی و تمدنی ایران را در قالبهایی ارائه کنند که برای محیطهای کارشناسی و سیاستی نیز قابل استفاده و استناد باشد. همچنین بر اهمیت تولید محتوای علمی، گزارشهای تحلیلی، همکاری با دانشگاهها و پژوهشگران و ایجاد پیوند میان حوزه فرهنگ و مطالعات سیاستی تأکید شده است.
در جمعبندی نهایی یادداشت آمده است که رصد اندیشکدههای آمریکایی نشان میدهد تصویر ایران در بسیاری از این مراکز عمدتاً در چارچوبی امنیتی و بحرانمحور شکل میگیرد.
هرچند میان اندیشکدهها از نظر رویکرد و شیوۀ تحلیل تفاوتهایی وجود دارد، اما در مجموع مسائل امنیتی و راهبردی سهم اصلی را در بازنمایی ایران به خود اختصاص دادهاند.
بر این اساس، تقویت دیپلماسی فرهنگی، تولید روایتهای مستند و قابل ارجاع، ارتباط مؤثر با محیطهای دانشگاهی و پژوهشی و تبدیل ظرفیتهای فرهنگی کشور به چارچوبهای قابل استفاده در ادبیات سیاستی، از مهمترین الزامات برای ارتقای تصویر ایران در فضای نخبگانی و بینالمللی به شمار میرود.
متن کامل یادداشت را در این لینک بخوانید.
