برندسازی ملی ایران در حوزه سلامت با محوریت خانواده
مدیر اندیشکده اساس بر این باور است: برای تحقق برند ملی سلامت و تبدیل آن به یک تصویر جهانی متمایز، لازم است از ظرفیتهای نهاد خانواده بهعنوان محوری انسجامبخش استفاده شود.
به گزارش مرکز بررسی های راهبردی روابط فرهنگی، گروه افکارسنجی و ویژند ملی مرکز بررسیهای راهبردی روابط فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دومین شماره ماهنامۀ تخصصی ـ تحلیلی «ویژند ملی» را در مهرماه 1404 منتشر کرد.
دکتر موسی شیرالی مدیر اندیشکده اساس در دومین شماره از ماهنامه ویژند ملی، یادداشتی را با عنوان «برندسازی ملی ایران در حوزه سلامت با محوریت خانواده» به رشته تحریر درآورده است.
این یادداشت را از نظر می گذرانید.
ایران با هویت غنی فرهنگی و تاریخی، ظرفیت بالقوهای برای برندسازی ملی در حوزه سلامت دارد. یادداشت پیش رو به بررسی چالشهای موجود در تصویر جهانی ایران در حوزۀ سلامت و ظرفیتهای نهاد خانواده بهعنوان محور انسجامبخش برند ملی سلامت میپردازد.
با تحلیل نقاط ضعف فعلی و ارائه پیشنهادهای عملیاتی، نشان داده میشود که خانواده بهعنوان یک نهاد فرهنگی و اجتماعی، قابلیت ایجاد ارتباطات مؤثر میان نظام سلامت ایران و تصویر جهانی آن را دارد. این مدل خانوادهبنیان میتواند به ایجاد یک روایت منسجم از برند ملی سلامت ایران، تقویت دیپلماسی سلامت و دستیابی به مرجعیت بینالمللی منجر شود.
مقدمه و بیان مسئله
برند ملی سلامت، یکی از ابزارهای کلیدی در تعریف جایگاه کشورها در عرصۀ جهانی است. این مفهوم نهتنها به ارتقای تصویر بینالمللی کشورها کمک میکند، بلکه میتواند محرک توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد. ایران با داشتن فرهنگ خانوادهمحور و ارزشهای اجتماعی مرتبط با همبستگی، حمایت و مراقبت، از ظرفیت منحصربهفردی برای برندسازی در حوزه سلامت برخوردار است.
با این حال و با وجود ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی و علمی ایران، تصویر جهانی آن در نظام سلامت، بهطور کامل منعکسکننده این غنا نیست و شکاف میان هویت غنی ایران و تصویر بیرونی آن در حوزۀ سلامت، به چالشی اساسی تبدیل شده است. این یادداشت تلاش میکند نشان دهد که چگونه میتوان از نهاد خانواده بهعنوان یک محور هویتی برای انسجامبخشی به برند ملی سلامت ایران استفاده کرد و این فرصت را به ابزاری برای تصویرسازی جهانی از ایران تبدیل نمود.
چالشهای برندسازی ملی سلامت ایران یکی از مسائل بنیادین در برندسازی ملی سلامت ایران، شکاف میان ظرفیتهای غنی فرهنگی و تاریخی کشور و تصویر جهانی آن است که ناشی از سه چالش کلیدی میباشد؛ نخست، ضعف در نظریهپردازی و فقدان الگویی منسجم و بومی که بتواند جایگاه ایران را در نظام سلامت بینالمللی با توجه به هویت فرهنگی و تاریخی آن تعریف کند؛ این کمبود باعث شده است که برند سلامت ایران فاقد چارچوبی مشخص برای ارائه باشد.
دوم، محدودیت در راهبردهای بینالمللی و عدم بهرهگیری مؤثر از دیپلماسی سلامت و مشارکت فعال در شبکههای جهانی، که مانع از تبدیل ظرفیتهای ملی به فرصتهای بینالمللی شده است.
سوم، عدم وجود روایتی جذاب و منسجم که بتواند با بهرهگیری از غنای فرهنگی ایران، تصویر واضحی از ارزشها و توانمندیهای سلامت کشور ارائه دهد؛ این کمبود روایتسازی باعث شده است که نظام سلامت ایران نتواند بهدرستی در عرصه جهانی خود را معرفی کند. این عوامل در کنار ضعفهای اجرایی موجود، موجب شدهاند که تصویر ایران در عرصۀ جهانی با غنای بالقوه آن فاصله داشته باشد و برند ملی سلامت نتواند بهعنوان ابزاری مؤثر در تقویت جایگاه بینالمللی کشور عمل کند و نیازمند بازنگری جدی و طراحی مجدد مبتنی بر اصول راهبردی و هویت ملی است.
ظرفیتهای نهاد خانواده در برندسازی سلامت
علیرغم سه چالش برشمرده در بالا، فرصتهای متعدد و بینظیری نیز پیش روی این حوزه وجود دارد. یکی از این فرصتها نهاد ریشهدار «خانواده» در ایران است. در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، خانواده نهتنها نماد اصالت، همبستگی و تداوم اجتماعی است، بلکه یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده به هویت ملی و فرهنگی کشور محسوب میشود. این نهاد، به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود، ظرفیت تبدیلشدن به محور اصلی برندسازی ملی سلامت ایران را دارد. خانواده میتواند زمینهساز انسجام هویتی در نظام سلامت باشد؛ چرا که با بهرهگیری از ارزشهای مشترک و عناصر فرهنگی، امکان نظریهپردازی و طراحی مدلی منسجم و متمایز برای نظام سلامت ایران را فراهم میکند.
همچنین، خانواده میتواند نقشی کلیدی در دیپلماسی سلامت ایران ایفا کند؛ زیرا بهعنوان یک مفهوم جهانی و قابلدرک برای تمام ملل، ظرفیت ایجاد ارتباطات عمیق و تسهیل همکاریهای بینالمللی را دارد. از سوی دیگر، خانواده به دلیل جایگاه ویژهای که در فرهنگ ایرانی دارد، میتواند مبنایی برای ارائه یک روایت جذاب و متمایز از برند ملی سلامت ایران باشد؛ روایتی که نهتنها اصالت و غنای هویتی کشور را بازتاب دهد، بلکه زمینهساز تصویرسازی مثبت از ایران در عرصۀ جهانی باشد.
برای تحقق این اهداف، طراحی یک مدل سلامت خانوادهبنیان که در آن نهادهای مردمی، تخصصی و حاکمیتی با مأموریتهای مشخص در جهت ارائه تصویری واحد و منسجم از نظام سلامت ایران همکاری کنند، ضروری به نظر میرسد. این مدل، علاوه بر تقویت انسجام داخلی، میتواند زمینهساز توسعۀ تعاملات بینالمللی و تثبیت جایگاه ایران بهعنوان یک الگوی سلامت خانوادهمحور باشد.
نتیجهگیری و پیشنهادهای راهبردی
برای تحقق برند ملی سلامت و تبدیل آن به یک تصویر جهانی متمایز، لازم است از ظرفیتهای نهاد خانواده بهعنوان محوری انسجامبخش استفاده شود. بر اساس یافتههای این مقاله، پیشنهادهای راهبردی زیر ارائه میشود:
انتخاب خانواده بهعنوان محور سیاستگذاری سلامت: وزارت بهداشت و سایر نهادهای مرتبط باید نهاد خانواده را بهعنوان محور اصلی در سیاستهای نظام سلامت معرفی کنند. این سیاست میتواند با ایجاد مراکز سلامت خانوادهمحور، دیپلماسی سلامت خانوادهبنیان (از طریق سفارتخانهها و رایزنیهای فرهنگی) و ارتباط با سازمانهای بینالمللی مرتبط، به خلق یک روایت ملی جذاب و منسجم از برند ملی سلامت ایران منجر شود.
بازطراحی گردشگری سلامت با محوریت خانواده: بر مبنای این پیشنهاد، باید کلیۀ روندها، خدمات و حمایتهای ایران و نظام سلامت آن، مشوّق و تسهیلگر حضور خانوادگی در ایران باشد و کشور باید مدل گردشگری سلامت خود را بر اساس نیازها و ارزشهای خانوادهها بازبینی کند. شهرهای دوستدار خانواده، خدمات حمایتی خانوادگی و روادید خانوادگی میتوانند به تقویت این رویکرد کمک کنند. در این مدل، تأکید بر ایجاد محیطی امن، محبتآمیز و حامی خانواده است.
تقویت رویکرد نظام پژوهشی و آموزشی سلامت خانوادهبنیان: مراکز پژوهشی و آموزشی ایران باید در مسیر تربیت متخصصان و پژوهشگران حوزه سلامت خانواده حرکت کنند و برترین محققان و خبرهترین متخصصان مرتبط با خانواده را تربیت کرده و الهامبخش سایر کشورها در این حوزه باشند. توسعه رشتههای تخصصی مانند پزشکی خانواده، تغذیه خانواده و پرستاری خانواده میتواند به مرجعیت بینالمللی ایران در این زمینه کمک کند.
فعالسازی ظرفیت دانشجویان بینالمللی: دانشجویان بینالمللی میتوانند بهعنوان «سفیران برند سلامت ایران» عمل کنند. این اقدام از دو منظر میتواند جهانیسازیِ برند سلامت ایران را تسریع بخشد؛ اوّل ارتباط خانوادههای آنها با نظام سلامت و تجربه مثبت آنها در دوران دانشجویی فرزندانشان در ایران، میتواند به تقویت تصویر جهانی ایران در این حوزه کمک کند و مورد دوم، بازگویی تجربۀ زیستۀ خود دانشجویان از آنچه در نظام سلامت ایران تجربه کردهاند پس از بازگشت به کشورهایشان است.
تولید محتوای رسانهای جذاب: میتوان انواع محتواهای سیاستی، مردمی و تخصصی پیرامون اصالت فرهنگی، ملی، تاریخی و جهانیِ نهاد خانواده و عزم ایران برای حمایت اساسی از این نهاد را تولید و به جهان عرضه کرد. همچنین روایتها و تجربیات سفر خانوادههای غیر ایرانی به ایران، میتواند ظرفیت بیبدیلی برای ساخت مستندها و فیلمهای جذابی با هدف معرفی نظام سلامت خانوادهمحور ایران باشد.
در نهایت باید گفت موفقیت برند ملی سلامت ایران در گرو تبدیل نهاد خانواده از یک مفهوم فرهنگی به یک مدل عملیاتی است. این مدل خانوادهبنیان، نهتنها تصویری جذاب و متعادل از ایران ارائه میدهد، بلکه با تقویت همکاریهای بینالمللی، جایگاه ایران را در عرصه جهانی ارتقا میبخشد.
