به گزارش مرکز بررسی های راهبردی روابط فرهنگی، دکتر عبدالله بیچرانلو (استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران) در دومین نشست تخصصی «هفته پژوهشی برند ملی ایران» که از سوی اندیشکده مطالعات راهبردی برندسازی ملی ایران در دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق( ع ) برگزار شد، با تأکید بر ضرورت اجتناب‌ناپذیر برندسازی ملی، گفت: در جهان امروز، تصویر کشورها نه به‌صورت طبیعی، بلکه در یک میدان رقابتی و سیاسی ساخته می‌شود و بدون سیاست‌گذاری آگاهانه رسانه‌ای و ارتباطی، نمی‌توان انتظار بهبود جایگاه بین‌المللی داشت.

وی در سخنانی با اشاره به نظریات «سایمون آنهولت» به‌عنوان نظریه‌پرداز برجسته برندسازی ملی، اظهار کرد: برندسازی ملی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای کشورهاست. بسیاری از کشورها از جمله کره جنوبی، ژاپن، فنلاند و حتی آمریکا سال‌هاست این مسیر را آغاز کرده‌اند، هرچند مطالعات دانشگاهی در این حوزه هنوز به اندازه تأثیرات عملی آن گسترش نیافته است.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه ریشه‌های نظری برندسازی ملی در حوزه بازاریابی بین‌الملل شکل گرفته، افزود: به‌تدریج حوزه‌های میان‌رشته‌ای مانند مطالعات رسانه‌ای، ارتباطات میان‌فرهنگی و مردم‌شناسی نیز وارد این عرصه شده‌اند؛ چراکه بدون این حوزه‌ها اساساً امکان شکل‌گیری تصویر ملی وجود ندارد.

وی با اشاره به مفاهیمی مانند «قدرت نرم»، «نفوذ بین‌المللی» و «وجهه جهانی»، برندسازی ملی را چارچوبی دانست که این مفاهیم را یکپارچه می‌کند و گفت: هدف نهایی، تأثیرگذاری بر مخاطبان خارجی و همچنین مخاطبان داخلی است. در واقع بخش مهمی از برندسازی ملی، ابتدا معطوف به تعریف تصویر ما از خودمان در داخل کشور است.

او تأکید کرد: تا زمانی که در داخل کشور بر سر هویت ملی و تصویر از خود اجماع وجود نداشته باشد، امکان ترویج و ارتقای آن در سطح منطقه‌ای و جهانی فراهم نخواهد شد. این تصویر نیازمند مطالعات عمیق تاریخی، فرهنگی و ارتباطی است.

این پژوهشگر حوزه ارتباطات با طرح ایده «پهلوان» به‌عنوان محور هویت ملی ایران گفت: مفهوم پهلوان، برخلاف مفهوم قهرمان که ریشه در پراگماتیسم غربی دارد، می‌تواند تاریخ، فرهنگ، جغرافیا و حتی پیوند ایران و اسلام و تشیع را به‌صورت منحصربه‌فردی به هم متصل کند.

وی با اشاره به روند جهانی شدن، خاطرنشان کرد: تجربه کشورهایی مانند کره جنوبی نشان می‌دهد که تصویر ملی ابتدا باید در سطح داخلی تثبیت شود، سپس به سطح منطقه‌ای و در نهایت جهانی برسد. بدون این مراحل، جهانی‌شدن تصویر کشور امکان‌پذیر نیست.

او با انتقاد از تصویر منفی ایران در فضای رسانه‌ای جهانی گفت: بخشی از این تصویر نتیجه رقابت‌های هویتی، ناکارآمدی‌های مدیریتی و پیامدهای مدرنیته است، اما بخش مهمی از آن حاصل یک جنگ تبلیغاتی و رسانه‌ای سازمان‌یافته است که طی چند دهه علیه ایران شکل گرفته است.

این استاد دانشگاه برندسازی ملی را پدیده‌ای عمیقاً سیاسی دانست و افزود: تصویر هر کشور در نظام بین‌الملل به جایگاه آن در نظم جهانی و نوع روابطش با بلوک‌های قدرت بستگی دارد. تفاوت تصویر ایران پیش و پس از انقلاب نمونه‌ای روشن از این واقعیت است.

وی در پایان تأکید کرد: برندسازی ملی به معنای مدیریت راهبردی تصویر یک کشور است و این فرآیند بدون توسعه ارتباطات میان‌فرهنگی، مشارکت کنشگران غیردولتی و برنامه‌ریزی هدفمند رسانه‌ای امکان‌پذیر نخواهد بود.