به گزارش مرکز بررسی های راهبردی روابط فرهنگی، گروه افکارسنجی و ویژند ملی مرکز بررسی‌های راهبردی روابط فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، نخستین شماره ماهنامۀ تخصصی ـ تحلیلی «ویژند ملی» را منتشر کرده است.

در نخستین مطلب از نخستین شماره این ماهنامه، دکتر غلامرضا کریمی دانشیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه خوارزمی در نخستین شماره ویژند ملی با «تحلیل سخنرانی مسعود پزشکیان در در هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد» به مواردی اشاره کرده است که در ادامه می خوانید.

خلاصۀ سیاستی

حضور و سخنرانی دکتر پزشکیان در هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل، فرصتی راهبردی برای تقویت برند ملی ایران و مقابله با روایت‌های منفی بین‌المللی بود. این سخنرانی با محوریت ایجاد صلح از طریق گفتگو، عدالت‌خواهی و افشای استانداردهای دوگانه غرب، به‌ویژه در قبال جنایات رژیم صهیونیستی در غزه، تصویری از ایران به‌عنوان کشوری مستقل و صلح‌طلب ارائه داد. تأکید بر گفتمان مقاومت در چارچوب دیپلماسی و حقوق بین‌الملل، همراه با ملاقات‌های جانبی با رهبران جهانی، بر جهت‌دهی به روایت بین‌المللی و تبیین مواضع ایران کمک کرد. اگرچه این مأموریت در جلوگیری از بازگشت تحریم‌ها کاملاً موفق نبود، اما در کوتاه‌مدت در ارائه تصویری متحد و اثرگذار از ایران در عرصۀ جهانی مؤثر واقع شد. برندسازی ملی، فرآیندی بلندمدت است که چنین حضوری، گامی اساسی در آن محسوب می‌شود.

مقدمه و تبیین موضوع

امروزه اعتبار، حیثیت و قدرت نرم به‌عنوان ابزاری برای توانایی جذب و تأثیرگذاری از طریق روایت‌پردازی برای تغییر ادراک سیاستگذاران و برنامه‌ریزان کشورهای دیگر، حکم طلای نامرئی دارد. حضور رئیس‌جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد که سران و نمایندگان تمامی کشورهای جهان در آن حضور دارند، همواره فرصتی راهبردی برای ارائه تصویری منسجم و قدرتمند از ایران در عرصۀ بین‌المللی است. این حضور، نه‌تنها یک اقدام دیپلماتیک، بلکه بخشی از پروژۀ بزرگ‌تر برندسازی ملی است که هدف آن تقویت جایگاه ایران در نظام بین‌الملل، افزایش قدرت نرم کشور، جلب اعتماد جهانی، ارائه تصویر مثبت کشور در عرصۀ بین‌المللی و مقابله با تأثیرات پایش منفی علیه کشور است، لذا این سفر، فرصت خوبی برای تبیین مواضع کشور و انتقال آن به افکار عمومی جهانی است.

رئیس‌جمهور در شرایطی در هشتادمین اجلاس مجمع عمومی حاضر شد که ایران با فشارها و چالش‌های متعددی از جمله تبعات ناشی از جنگ تحمیلی 12 روزه، فعال‌سازی غیرقانونی مکانیسم ماشه توسط تروئیکای اروپایی و بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران، تداوم زیاده‌خواهی‌ها و یکجانبه‌گرایی آمریکا و غرب علی‌رغم آمادگی ایران برای گفت‌وگو و حل و فصل اختلافات از مسیر دیپلماسی و همچنین تهاجم و جنایات گستردۀ رژیم صهیونیستی در غزه مواجه بود و این موضوعات بر حساسیت‌های این سفر افزود و توجه و نگاه رسانه‌های بین‌المللی را به خود معطوف کرد. در چنین فضایی، سخنرانی و ملاقات‌های رئیس‌جمهور، نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی به روایت بین‌المللی از ایران داشت.

پیامدهای سخنرانی رئیس‌جمهور در مجمع عمومی

سخنرانی رئیس‌جمهور در مجمع عمومی، تنها یک گزارش سیاسی نبود، بلکه پیامی راهبردی به جهانیان بود که  شامل تأکید بر صلح از طریق قدرت، ثبات و همکاری‌های بین‌المللی، بیان گفتمان مقاومت در چارچوب حقوق بین‌الملل و منطق گفت‌وگو و ارائه تصویری از ایران به‌عنوان کشوری با تمدن کهن و آینده‌ای رو به پیشرفت بود.

شروع صحبت رئیسجمهور با اصل طلایی اخلاقی «آنچه بر خود می‌پسندی، بر دیگران هم بپسند؛ و آنچه بر خود نمی‌پسندی، بر دیگران مپسند» بود که تأثیرگذاری بالایی داشت و در ادامه توانست روایتی جذاب و قدرتمند از تجاوز مشترک وحشیانه اسرائیل و آمریکا به ایران و کشتار زنان و کودکان و همچنین ظلم حاکم بر جهان (به‌ویژه در غزه) و افشای جنایات جنگی رژیم صهیونیستی و محکومیت قاطع آن در تریبونی جهانی ارائه دهد. همچنین به جامعۀ بین‌الملل برای پایان دادن به استانداردهای دوگانه در برخورد با حقوق بشر و مسئولیت‌پذیری در قبال کشتار غیرنظامیان هشدار داد و توانست برند ایران را به‌عنوان «صدای استقلال‌خواهی و عدالت‌خواهی در جهان» تقویت کند.

مأموریت دیگر این سفر، برساخت تصویری متفاوت بود از آنچه رسانه‌های جریان اصلی و اغلب وابسته به اسرائیل و نظام سلطه آن را ساخته‌اند، تا تصویری نزدیک به واقعیت به دوربین‌های بی‌شمار موجود مخابره شود. دیدارهای جانبی رئیس‌جمهور با دیگر رهبران جهانی توانست به تقویت این روایت کمک کند. این دیدارها بر محور تبیین مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران و مقابله با ادبیات تحکم‌آمیر و تحمیلی کشورهای غربی (به‌ویژه آمریکا) در موضوع هسته‌ای و تشکیل جبهه‌ای بین‌المللی برای فشار بر رژیم صهیونیستی و حمایت از حقوق قانونی فلسطینیان متمرکز بود. همچنین، استفادۀ هوشمندانه از فضای رسانه‌ای بین‌المللی برای انتقال پیام‌های کلیدی ایران صورت گرفت. ملاقات‌ با سران کشورها (به‌خصوص با رهبران کشورهای اروپایی) انجام شد تا سیاست انعطاف‌پذیر ایران برای حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات بیشتر به افکار عمومی جهانی منتقل گردد.

نقش سخنرانی رئیس‌جمهور در برندسازی ملی ایران

بطور کلی این سفر در چند محور در تقویت برند ملی کشور و ارائه تصویر مثبت و متفاوت در عرصۀ افکار عمومی جهانی، موثر واقع شد:

ارائه تصویر ایران صلح‌طلب و منطقی که ضمن آمادگی برای گفت‌وگوهای سازنده در چارچوب منافع ملی و احترام متقابل و ارائه ابتکارات عملی در زمینۀ مقابله با تروریسم، کمک‌های بشردوستانه و محیط زیست تلاش می‌کند تا روایت غالب رسانه‌های جریان اصلی ـ‌که  ایران را به‌عنوان کشوری جنگ‌طلب، ناقض صلح و امنیت بین‌المللی و خواهان سلاح هسته‌ای معرفی می‌کنندـ را بی‌اعتبار نماید.

تثبیت برند، شهرت و هویت ملت ایران در ذیل نماد مقاومت و استقلال‌خواهی در مقابل زیاده‌خواهی‌های کشورهای غربی در وضعیت‌های بحرانی.

ارائه صدای واحد و هماهنگ از درون ایران با تکرار مواضع مقام معظم رهبری (مدّ ظلّه العالی) توسط دکتر پزشکیان مبنی تسلیم‌ناپذیری جمهوری اسلامی در برابر تهدیدات.

شفاف‌سازی استاندادهای دوگانه غرب در قبال ایران و اسرائیل که این رژیم عضو معاهده ان‌پی‌تی نیست، دارای سلاح هسته‌ای است و به هیچ یک از قوانین بین‌المللی و قطعنامه‌ها پایبند نیست و انواع نسل‌کشی و جنایات علیه بشریت را انجام می‌دهد و در عین حال، مورد حمایت قدرت‌ها و نهادهای غربی قرار می‌گیرد، در حالی که ایران علی‌رغم همکاری طولانی‌مدت با آژانس بین المللی انرژی اتمی، همواره تحت فشارها و تحریم‌های کشورهای غربی قرار گرفته است.

 ایستادگی و مقاومت ایران در مقابل زیاده‌خواهی کشورهای غربی (به‌ویژه آمریکا)، ابتکاری که علی‌رغم تحمیل هزینه‌های زیاد، ایران را در ردیف کشورهای مهم و تأثیرگذار جهان قرار داده است. کشورهای غربی از چند ماه قبل به‌طور مرتب بر این گزاره پافشاری می‌کردند که ایران در ضعیف‌ترین شرایط خود قرار دارد و مجبور است به خواسته‌های غیرمنطقی کشورهای غربی تن بدهد، اما نوع مواجهه ایران در مجمع عمومی سازمان ملل، خط بطلانی بر این پیش‌فرض غربی‌ها کشید.

بازنمایی و افشای تجاوزات جنایتکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در جنگ تحمیلی 12 روزه با ارائه عکس، مستندات و آمار دقیق.

بازنمایی تلاش‌های مردم ایران برای مقابله با چالش‌ها و حفظ انسجام اجتماعی و ایجاد حس غرور ملی در شرایط دشوار جنگ تحمیلی 12 روزه.

پیگیری برای ارائه قطعنامه از سوی چین و روسیه برای تمدید شش ماهۀ مکانیسم ماشه و ارسال یک پیام جدی به غرب در پرتو نقش‌آفرینی مؤثر و جدی این دو کشور در آینده.

بازنمایی مانع‌تراشی و رفتارهای تند، خصمانه و زیاده‌خواهانۀ آمریکا در مسیر مذاکره و مصالحه.

نقدها و چالش‌ها

البته برخی نقدها هم بر این سفر وارد است که اثرات منفی بر برند ملی ایران داشته است که عبارتند از:

ناموفق بودن ظرفیت‌ها و ابتکارات هیئت ایرانی برای دفع خطر اجرایی‌شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های بین‌المللی و اعمال مجدد سیاست فشار حداکثری غرب که البته نباید دربارۀ این سفر آن‌قدر انتظار ایجاد شود که گویی با یک سفر می‌توان مسئله‌ی ۲۰ سالۀ هسته‌ای را حل کرد.

ناکامی در فعال‌کردن تمام ظرفیت دیپلماسی ایران برای جلوگیری از تشدید تنش در روابط ایران و غرب؛ چراکه توقع عمومی این بود که رئیس‌جمهور از تمامی امکانات و ظرفیت‌ها برای رفع تحریم‌ها استفاده کند تا زندگی مردم با رفاه بیشتری همراه شود.

جمع‌بندی

در مجموع می‌توان گفت پایش و رصد تصویر ایران در رسانه‌های جهانی پس از سخنرانی، انجام ملاقات‌ها و جلسه شورای امنیت، نشانگر این است که هیئت ایرانی استفادۀ خوبی از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های دیجیتال برای تقویت روایت ایرانی نموده است.

برندسازی ملی فرآیندی بلندمدت است، اما شروع آن از همین لحظات حساس و نمادین مانند سخنرانی در مجمع عمومی آغاز می‌شود. بر این اساس، می‌توان گفت حضور رئیس‌جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل، تنها یک رویداد دیپلماتیک نیست، بلکه فرصتی طلایی برای بازتعریف برند ملی ایران در فضای بین‌الملل است. این حضور با برنامه‌ریزی دقیق، پیام‌رسانی هوشمندانه و هماهنگی نهادهای داخلی همراه، توانست تصویری مثبت، مقاوم، متحد و قابل اعتماد از ایران در محیط بین‌المللی ارائه دهد.